Biuletyn Informacji Publicznej Centralne Biuro Antykorupcyjne Sygnaliści – przyjmowanie zgłoszeń zewnętrznych - Sygnaliści - zgłoszenia zewnętrzne

Zgłoszenie zewnętrzne to procedura umożliwiająca przekazanie informacji o naruszeniach prawa do instytucji, która nie jest częścią struktury organizacyjnej podmiotu prawnego, w którym osoba fizyczna dokonująca zgłoszenia, w kontekście związanym z pracą, jest lub była:

1. pracownikiem;
2. kandydatem do pracy/służby, który uzyskał informację o naruszeniu prawa w procesie rekrutacji lub negocjacji poprzedzających zawarcie umowy;
3. osobą świadcząca pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej;
4. przedsiębiorcą wykonującym usługi;
5. osobą świadcząca pracę pod nadzorem i kierownictwem wykonawcy, podwykonawcy lub dostawcy, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej;
6. praktykantem, stażystą i wolontariuszem;
7. funkcjonariuszem, żołnierzem.

Bez „kontekstu związanego z pracą” nie możemy mówić o posiadaniu statusu sygnalisty w rozumieniu ustawy o ochronie sygnalistów, nawet jeśli dokonane zgłoszenie naruszenia prawa mieści się w katalogu spraw objętych ustawą.

Zgłoszenia zewnętrznego można dokonać:

Pocztą tradycyjną na adres CBA, ul. Poleczki 3, 02-822 Warszawa (w podwójnej kopercie z dopiskiem „Zgłoszenie zewnętrzne sygnalisty”);

Przez e-mail na adres: sygnal@cba.gov.pl (z tytułem „Zgłoszenie zewnętrzne sygnalisty”);

Poprzez formularz: Zgłoś naruszenie prawa - sygnaliści

Osobiście – wniosek o spotkanie możesz wysłać na jeden ze wskazanych powyżej sposobów lub umówić się telefonicznie dzwoniąc na infolinię 800 808 808.

Wyżej wymienione opcje kontaktu przeznaczone do zgłoszeń zewnętrznych zapewniają kompletność, poufność i integralność danych, w tym ich odpowiednie zabezpieczenie przed dostępem osób nieupoważnionych oraz pozwalają na bezpieczne ich przetwarzanie w celu umożliwienia prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego.

WAŻNE!

CBA nie przyjmuje zgłoszeń anonimowych, ponieważ każde zgłoszenie wymaga szczegółowej weryfikacji i analizy. Sygnalista musi podać swoją tożsamość oraz dane kontaktowe, aby CBA mogło prowadzić skuteczne postępowanie wyjaśniające i zapewnić pełną ochronę prawną osobom składającym zgłoszenia.

Czym jest naruszenie prawa?

Naruszenie prawa to każde działanie lub zaniechanie niezgodne z przepisami lub takie, które ma doprowadzić do tego, aby przepisy obejść.

Naruszenie prawa może dotyczyć:

1. korupcji;
2. zamówień publicznych;
3. usług, produktów i usług finansowych;
4. przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
5. bezpieczeństwa produktów i ich zgodności z wymogami,
6. bezpieczeństwa transportu;
7. ochrony środowiska;
8. ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego;
9. bezpieczeństwa żywności i pasz;
10. zdrowia i dobrostanu zwierząt;
11. zdrowia publicznego;
12. ochrony konsumentów;
13. ochrony prywatności i danych osobowych;
14. bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych;
15. interesów finansowych Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej, jednostki samorządu terytorialnego oraz Unii Europejskiej;
16. rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w tym publicznych zasad konkurencji pomocy państwa oraz opodatkowania osób prawnych;
17. konstytucyjnych wolności praw człowieka i obywatela.

Sygnalista podlega ochronie od chwili dokonania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, pod warunkiem że miał uzasadnione podstawy sądzić, że informacja będąca przedmiotem zgłoszenia lub ujawnienia publicznego jest prawdziwa w momencie dokonywania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego i że stanowi informację o naruszeniu prawa.

Odpowiedzialność za fałszywe zgłoszenie zewnętrzne naruszenia prawa

Zgłoszenie może być dokonywane wyłącznie w dobrej wierze a złożenie nieprawdziwego zgłoszenia jest zakazane. Ustawodawca wprowadził kary dla osób, które dokonują zgłoszenia, chociaż wiedzą, że do naruszenia prawa nie doszło, a tym samym przekazują nieprawdziwe informacje. Za takie działania, zgodnie z art. 57 ustawy o sygnalistach, grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara więzienia do lat 2, natomiast Centralne Biuro Antykorupcyjne ma prawny obowiązek skierowania do organów ścigania zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Ustawa o ochronie sygnalistów nie zwalnia sygnalisty z odpowiedzialności karnej za popełniony czyn zabroniony.

Centralne Biuro Antykorupcyjne przyjmuje zgłoszenia zewnętrzne i poddaje je wstępnej weryfikacji w celu ustalenia, czy dotyczą one naruszenia prawa oraz czy sprawa leży w zakresie kompetencji Biura. Jeżeli zgłoszenie dotyczy właściwości Biura, zostaje ono rozpatrzone i Biuro z należytą starannością podejmuje odpowiednie działania następcze, przekazując sygnaliście w terminie 7 dni od dnia przyjęcia zgłoszenia potwierdzenie jego przyjęcia. W przypadku braku właściwości merytorycznej zgłoszenie zostaje przekazane do odpowiedniego organu publicznego w ciągu 14 dni, a w uzasadnionych sytuacjach do 30 dni, z jednoczesnym powiadomieniem sygnalisty.

Informacja zwrotna dla sygnalisty przekazywana jest w terminie nieprzekraczającym 3 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia stanowiącego właściwość Biura. W przypadkach uzasadnionych termin ten może zostać wydłużony, przy czym nie może on przekroczyć 6 miesięcy. Przez informację zwrotną rozumie się zawiadomienie o podjętych lub planowanych działaniach następczych, wraz z uzasadnieniem podjętych kroków.

Centralne Biuro Antykorupcyjne gwarantuje, że procedura przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych oraz związane z nią przetwarzanie danych osobowych są prowadzone w sposób uniemożliwiający uzyskanie dostępu do informacji objętych zgłoszeniem przez osoby nieupoważnione. Jednocześnie organ zapewnia pełną ochronę poufności tożsamości sygnalisty, jak również osoby, której zgłoszenie dotyczy.

Działania następcze w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym należy rozumieć jako czynności podjęte przez Biuro w celu weryfikacji wiarygodności informacji zawartych w zgłoszeniu oraz przeciwdziałania naruszeniom prawa będącym przedmiotem zgłoszenia.

Wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane działania odwetowe, w tym próby lub groźby ich zastosowania. W przypadku osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, za działania odwetowe uznaje się w szczególności: odmowę nawiązania zatrudnienia, rozwiązanie lub wypowiedzenie umowy, obniżenie wynagrodzenia, pominięcie przy awansie lub przyznawaniu świadczeń, przeniesienie na niższe stanowisko, stosowanie mobbingu, dyskryminacji oraz wszelkie inne formy niekorzystnego traktowania, w tym działania zmierzające do utrudnienia znalezienia zatrudnienia w przyszłości. W odniesieniu do innych stosunków prawnych, ochrona ta obejmuje w szczególności zakaz wypowiadania lub rozwiązywania umów o świadczenie usług oraz zakaz ograniczania lub odbierania uprawnień, w tym koncesji i zezwoleń.

Ciężar dowodu, że podjęte wobec sygnalisty działanie nie stanowiło odwetu, spoczywa na pracodawcy lub podmiocie świadczącym usługi. Sygnalista, wobec którego zastosowano działania odwetowe, jest uprawniony do żądania odszkodowania.

Przedstawione zasady ochrony stosuje się odpowiednio również do osób pomagających w dokonaniu zgłoszenia oraz osób z sygnalistą powiązanych.

Jednocześnie informujemy, że Rzecznik Praw Obywatelskich udziela sygnalistom porad w zakresie informacji na temat praw i środków ochrony prawnej sygnalistów.

Dokonanie zgłoszenia lub ujawnienie publiczne nie mogą stanowić podstawy odpowiedzialności dyscyplinarnej, cywilnej ani karnej, w tym w zakresie naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa czy dóbr osobistych, pod warunkiem, że sygnalista miał uzasadnione podstawy sądzić, że działanie to było niezbędne do ujawnienia naruszenia prawa. Wyłączenie odpowiedzialności nie obejmuje jednak sytuacji, w których sygnalista świadomie przekazał nieprawdziwe informacje, co uprawnia osobę poszkodowaną do dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia.

Jednocześnie zachęcamy do rozważenia skorzystania z procedury zgłoszeń wewnętrznych podmiotu prawnego w przypadku, gdy naruszeniu prawa można skutecznie zaradzić w ramach struktury organizacyjnej podmiotu prawnego.

Szczegółowe regulacje dotyczące zgłoszeń zewnętrznych, a także zakres przedmiotowy spraw, które mogą dotyczyć zgłoszenia oraz warunki objęcia sygnalisty ochroną, znajdują się w ustawie z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz. U. z 2024 r. poz. 928).

W przypadku gdy Państwa zgłoszenie nie dotyczy zdarzeń objętych procedurą zgłoszeń zewnętrznych, rozpatrywanych przez CBA, zachęcamy do kontaktu z Rzecznikiem Praw Obywatelskich.

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich:

Al. Solidarności 77

00-090 Warszawa

https://bip.brpo.gov.pl

KLAUZULA INFORMACYJNA O PRZETWARZANIU DANYCH OSOBOWYCH

1. Administratorem danych osobowych przetwarzanych w ramach zgłoszenia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 3 ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r.  ustawy o ochronie sygnalistów jest Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego z siedzibą w Warszawie przy Al. Ujazdowskich 9.

2. Nadzór nad zgodnością przetwarzania danych osobowych sprawuje Pełnomocnik do spraw kontroli przetwarzania przez CBA danych osobowych. 

3. Z Administratorem można się skontaktować pisemnie pod adresem:

00-583 Warszawa Al. Ujazdowskie 9.

4. Z Pełnomocnikiem do spraw kontroli przetwarzania przez CBA danych osobowych można się skontaktować pod adresem: 00-583 Warszawa Al. Ujazdowskie 9, adres email: sekretariat.do@cba.gov.pl.

5. Podstawą prawną przetwarzania danych osobowych jest:

a) art. 22 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym;

b) art. 6 ust. 1 lit. a RODO – zgoda na przetwarzanie danych osobowych;

c) art. 6 ust. 1 lit. c RODO – w celu realizacji obowiązku ciążącego na administratorze, w związku z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz. U. poz. 928), w celu realizacji zadań związanych z obsługą zgłoszeń naruszenia prawa;

d) art. 9 ust. 2 lit. g) RODO w związku z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz. U. poz. 928), jeżeli takie dane osobowe zawarte są w zgłoszeniu sygnalisty

e) art. 13 i 14 RODO – z uwzględnieniem wyłączenia, o którym mowa w art. 8 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów.

6. Podane dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji rozpatrzenia zgłoszenia informacji o naruszeniach prawa, w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów.        

7. Podanie danych jest dobrowolne.

8. Dane osobowe będą udostępnione podmiotom uprawnionym do ich przetwarzania na podstawie przepisów prawa.

9. Dane osobowe mogą być udostępniane innym właściwym organom, podmiotom w przypadku prowadzenia działań następczych lub organom publicznym właściwym do podjęcia działań następczych.

10. Do ujawnienia danych może dojść w przypadku, gdy to ujawnienie jest koniecznym i proporcjonalnym obowiązkiem związanym z prowadzonymi postępowaniami wyjaśniającymi lub postępowaniami przygotowawczymi lub sądowymi prowadzonymi przez sądy, w tym w celu zagwarantowania prawa do obrony przysługującej osobie, której dotyczy zgłoszenie. Przed dokonaniem takiego ujawnienia osoba, której dane dotyczą zostanie powiadomiona. Powiadomienie może nie zostać przekazywane, jeżeli mogłoby zagrozić postępowaniu wyjaśniającemu lub postępowaniu przygotowawczemu, lub sądowemu.

11. Dane osobowe nie będą przekazane do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej.

12. Dane osobowe, przetwarzane w celu określonym w pkt. 6, zostaną usunięte z rejestru zgłoszeń wewnętrznych po 3 latach od zakończenia roku kalendarzowego, w którym przekazano zgłoszenie lub zakończono działania następcze, lub po zakończeniu postępowań zainicjowanych tymi działaniami. 

13. W związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Pani/Panu prawo:

1. dostępu do swoich danych oraz żądania ich sprostowania,
2. ograniczenia przetwarzania danych,
3. wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z siedzibą: 00-193 Warszawa, ul. Stawki 2 w przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.

14. Na podstawie art. 17 ust. 3 lit. b i d RODO zgodnie z którym nie jest możliwe usunięcie danych osobowych niezbędnych, w szczególności do:

1. wywiązania się z prawnego obowiązku wymagającego przetwarzania na mocy prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego;
2. celów archiwalnych w interesie publicznym: - jak również mając na uwadze cele określone w pkt. 1 i podstawę prawną przetwarzania danych w ramach zgłoszenia, osobie której dane są przetwarzane nie przysługuje prawo do usunięcia albo przenoszenia tych danych.

15. Osoba, której dane osobowe są przetwarzane w ramach zgłoszenia ma prawo korzystać z przysługujących jej uprawnień, w dowolnym momencie, bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania.

16. W oparciu o dane osobowe przetwarzane w związku z realizacją celu określonego w pkt. 6
nie będą podejmowane wobec osób, których dane dotyczą zautomatyzowane decyzje, w tym decyzje będące wynikiem profilowania.  

17. Administrator – zarówno przy określaniu sposobów przetwarzania,  jak i w czasie samego przetwarzania – wdraża odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, w szczególności w celu skutecznej realizacji zasad ochrony danych oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.